Razavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220A Comparative Study of the Meaning of Life in the Teachings of Imam Reḍa (AS) and the Most Important Constructs of Positive Psychologyمطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزههای امام رضا (علیهالسلام) و مهمترین انگارههای روانشناسی مثبتگرا118223810.30513/rhj.2026.7501.1012ENMohammadTashakori AbghadPh.D. student of Islamic Theology, Seminary of Nawab, Mashhad,
IranGholam AliMoghaddamAssistant Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, IranJournal Article20250921Unlike animals, which do not question the what and why of life, the question of life's meaning has always been relevant for humans and has been among the most significant concerns of both humanistic and divine schools of thought. In recent times, positive psychology has attempted to introduce itself as responsible for giving meaning to human life by focusing on key elements such as purposefulness, faith, hope, satisfaction, happiness, and flourishing. On the other hand, Islamic teachings, particularly the illuminating instructions of Imam Reḍa (AS), have also introduced the most important pillars that give life meaning, such as freedom, contentment, faith, servitude, purposefulness, knowledge, the pure life (<em>ḥayāṭ al-ṭayyibah</em>), happiness, pleasure, and so forth, thereby outlining a clear path for progress and attainment of life's purpose. The research question is: what is the relationship between the elements introduced in positive psychology and the teachings of Imam Reḍa, and what are their commonalities and differences? This article, with a descriptive-analytical approach, revisits and compares the meaning of life from the perspective of positive psychology and the teachings of Imam Reḍa, demonstrating their points of convergence and divergence. The two perspectives share elements such as the necessity of seeking meaning, faith, purposefulness, contentment, hopefulness, value-centricity, and positive confrontation with tribulations, etc. At the same time, they differ in some foundations, such as reliance on humanism and empiricism, the introduction of the ultimate end, and the determination of the status of faith.بر خلاف حیوانات که از چیستی و چرایی زندگی نمیپرسند، پرسش از معنای زندگی برای انسان همواره مطرح و از مهمترین دغدغههای مکاتب بشری و الهی بوده است. روانشناسی مثبتگرا در دوران اخیر کوشیده است با تمرکز بر عناصر محوری چون هدفمندی، ایمان، امید، رضایت، شادی و شکوفایی، خود را عهدهدار معنابخشی به زندگی انسان معرفی میکند. از سوی دیگر، آموزههای اسلامی و بهنحو خاص تعالیم نورانی امام رضا (علیهالسلام) نیز مهمترین ارکان معنابخش زندگی مانند آزادی، رضایت، ایمان، عبودیت، هدفمندی، معرفت، حیات طیبه، شادی، لذت، و ... را معرفی و از رهگذر آنها مسیری روشن برای حرکت و رسیدن به هدف زندگی ترسیم کردهاند. سوال تحقیق این است که میان عناصر معرفی شده در روانشناسی مثبتگرا و تعالیم امام رضا (علیهالسلام) چه نسبتی برقرار است و وجه اشتراک و اختلاف آنها چیست؟ این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بازخوانی و مقایسۀ معنای زندگی، از منظر روانشناسی مثبتگرا با آموزههای رضوی پرداخته و نقاط همگرایی و واگرایی آنها را نشان داده است، این دو نگرش در عناصری مانند ضرورت معناجویی، ایمان، هدفمندی، رضایت، امیدورزی، ارزشمحوری، مواجهه مثبت با مصائب و ... اشتراک دارند، در عین حال در برخی مبانی مانند تکیه بر اومانیسم و تجربهگرایی، معرفی غایت نهایی و تعیین جایگاه ایمان اختلاف دارند.https://rh.razavi.ac.ir/article_2238_210693f5fcbe44ed68881cc0aaa4cfc8.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220Imam al-Rida’s Theological Confrontation with Anthropomorphism and Corporealism: A Study of His Response to the Mushabbiha and Mujassimaجریان شناسی مشبهه و مجسمه و برخوردهای امام رضا (ع) با آنان1932220010.30513/rhj.2026.7576.1015ENAlirezaRoohiAssociate Professor in Department of History. Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran0000-0002-3247-7335Mohammad EbrahimRoshan ZamirAssociate Professor in Department of Quranic Sciences and Hadith. Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran0000-0001-6498-6911Journal Article20251013The knowledge of God and His attributes has always occupied the minds of humans. Throughout history, many individuals have resorted to anthropomorphism and corporealization to understand God and His attributes. They often imagined God in their minds as a physical being, either resembling their forefathers or a human-like figure with commendable or extraordinary characteristics. With the advent of Islam and its relentless struggle against polytheism, many polytheistic ideas were pushed to the margins; however, significant discussions emerged concerning the attributes of God and their interpretation, marking the onset of the first religious disputes among Muslims. A group of Muslims, later known as <em>Mushabbiha</em> (anthropomorphists) and <em>Mujassima</em> (corporealists), argued for the attribution of human and corporeal traits to God, based on the apparent meanings of certain Qurʾanic verses and Hadiths, particularly those classified as Israelite traditions (<em>Isrāʾīliyyāt</em>). This research, structured descriptively and analytically, explores the background of this theological movement and the role of Imam al-Rida in combating it. The findings of this study indicate that this movement has deep historical roots, reaching its peak during the Umayyad and Abbasid periods. Following the conduct of the Ahl al-Bayt, Imam al-Rida not only repelled the accusations of corporealization and anthropomorphism directed at the followers of the Ahl al-Bayt by their opponents, but also engaged in a thorough battle against this deviant ideology by explaining the correct meaning of the reported attributes (<em>al-ṣifāt al-khabariyya</em>), providing a systematic interpretation of the verses concerning divine attributes, clarifying the Hadiths that could be construed as supporting anthropomorphism, and taking a firm stance against the proponents of these ideas.شناخت خداوند و صفات او همواره ذهن بشر را به خود مشغول داشته است. بسیاری از انسانها از تشبیه و تجسیم برای شناخت خداوند و صفات او استفاده میکردهاند. آنان خداوند را در تخیلشان به صورت جسم و یا همانند پدرانشان و یا مشابه انسانی با ویژگیهای پسندیده و یا خارق العاده به ذهن میآوردند. با ظهور اسلام و مبارزه بیامان اسلام با شرک، بسیاری از اندیشههای شرکآلود به حاشیه رفت، اما بحثهای مهمی در باره صفات خداوند و تفسیر آنها در گرفت و بدینسان نخستین مناقشههای مذهبی مسلمانان آغاز شد. گروهی از مسلمانان که بعدها به مشبهه و مجسمه معروف شدند، با استناد به ظاهر برخی آیات قرآن و روایات بویژه روایاتی که اصطلاحا به عنوان اسرائیلیات شناخته میشوند، قائل به اثبات صفات بشری و جسمانی برای خداوند شدند. این پژوهش که به گونه توصیفی تحلیلی سامان یافته است، پیشینه این جریان و نقش امام رضا (ع) در مبارزه با آن را تبیین کرده است. یافتههای این پژوهش نشان از آن دارد این جریان پیشینه ای به بلندای تاریخ اسلام دارد که در دوره بنی امیه و بنی عباس به اوج خود رسید. امام رضا (ع) در ادامه سیره اهل بیت (ع)، افزون بر دفع اتهام تجسیم و تشبیه از پیروان مکتب اهل بیت (ع) که از سوی مخالفان به آنان نسبت داده میشد، با تبیین مفهوم درست صفات خبری، تفسیر روشمند آیات مربوط به صفات الهی، تبیین درست روایات مُوهم تجسیم و تشبیه و برخورد تند با طرفداران این پنداره، مبارزهای ریشهای با این اندیشه انحرافی را سامان دادند.https://rh.razavi.ac.ir/article_2200_665f593b1d715e8deba5c442be30cd69.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220Bibliometric Analysis of Research on Pilgrimage and Religious Tourism in Iranمرور کتابسنجی بر پژوهشهای زیارت و گردشگری مذهبی در ایران3360224010.30513/rhj.2025.7562.1014ENSeyyed RezaShiraziAssistant Professor, Institute of Islamic Sciences, Razavi Islamic Research Foundation, Mashhad, IranJournal Article20251006Using bibliometric techniques, this study maps three decades of scholarship on pilgrimage and religious tourism in Iran. A systematic search of the Noormags, ISC, and GANJ databases yielded 696 scholarly outputs—454 journal articles and 242 theses—which were screened through explicit inclusion / exclusion criteria and analyzed quantitatively. Results reveal an exponential rise in publications from the mid-2000s, with pronounced surges in 2012 and 2015 that coincide with national pilgrimage-development programs and the launch of academic degrees in religious tourism. Bradford’s analysis identified ten core journals—led by Miqat-e Hajj, Farhang-e Razavi, and Hajj and Ziarah Research Journal—that together account for nearly one-quarter of all articles. Among 817 contributing authors, only seven have published more than five papers, reflecting a highly fragmented author landscape dominated by geography and sociology scholars. Co-authorship networks are weak and largely confined to supervisor–student collaborations. Geographically, Tehran Province (38 %) and Khorasan-e Razavi (24 %) are the principal knowledge hubs, underscoring the research pull of major pilgrimage cities and flagship universities. Disciplinary profiling shows that over 90 % of studies cluster in five fields—geographical sciences, management, Islamic theology, social sciences, and communication studies. Despite this concentration, the absence of a comprehensive scientific map and the scarcity of inter-institutional partnerships highlight the need for integrated citation databases and stronger collaborative frameworks to advance interdisciplinary research on pilgrimage in Iran.این مطالعه با استفاده از تکنیکهای کتابسنجی، سه دهه پژوهش در زمینۀ زیارت و گردشگری مذهبی در ایران را ترسیم میکند. جستوجوی سیستماتیک پایگاههای داده نورمگز، ISC و گنج منجر به 696 خروجی علمی - 454 مقاله مجله و 242 پایاننامه - شد که از طریق معیارهای ورود/خروج صریح غربالگری و بهصورت کمی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج، افزایش تصاعدی انتشارات از اواسط دهۀ 2000 را نشان میدهد، که با افزایش قابل توجه در سالهای 2012 و 2015 همزمان با برنامههای ملی توسعۀ زیارت و راهاندازی مدارک دانشگاهی در گردشگری مذهبی همراه بوده است. تجزیه و تحلیل برادفورد، ده مجلۀ اصلی - به رهبری <em>میقات حج</em>، <em>فرهنگ رضوی</em> و مجله تحقیقاتی <em>حج و زیارت</em> - را شناسایی کرد که در مجموع تقریباً یک چهارم از کل مقالات را تشکیل میدهند. در میان 817 نویسندۀ مشارکتکننده، تنها هفت نفر بیش از پنج مقاله منتشر کردهاند که نشان دهندۀ یک چشمانداز بسیار پراکنده از نویسندگان است که تحت سلطۀ محققان جغرافیا و جامعهشناسی قرار دارد. شبکههای همنویسندگی ضعیف هستند و عمدتاً به همکاریهای استاد راهنما و دانشجو محدود میشوند. از نظر جغرافیایی، استان تهران (۳۸٪) و خراسان رضوی (۲۴٪) قطبهای اصلی دانش هستند که بر جذابیت پژوهشی شهرهای بزرگ زیارتی و دانشگاههای شاخص تأکید میکند. بررسی رشتهها نشان میدهد که بیش از ۹۰٪ مطالعات در پنج حوزۀ علوم جغرافیایی، مدیریت، الهیات اسلامی، علوم اجتماعی و مطالعات ارتباطات متمرکز شدهاند. با وجود این تمرکز، فقدان یک نقشۀ علمی جامع و کمبود مشارکتهای بین نهادی، نیاز به پایگاههای داده استنادی یکپارچه و چارچوبهای مشارکتی قویتر برای پیشبرد تحقیقات میانرشتهای در مورد زیارت در ایران را برجسته میکند.https://rh.razavi.ac.ir/article_2240_21c68316de87589f3af3bb1202616f7b.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220Investigating the Changes in the Meaning of Pilgrimage in Modern Theology (Based on the Concept of Holiness)بررسی تحولات معنایی زیارت در الهیات مدرن (با تکیه بر مفهوم تقدس )6180220110.30513/rhj.2026.8078.1021ENSayyed Mohammad HasanSalehAssistant Professor at the Department of Religions and Mysticism, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, IranJournal Article20251109Pilgrimage is one of the concepts that has found new instances in the modern era. Tombs of artistic figures, war memorials, and distinctive media scenes are among the pilgrimage sites of the new age. In this article, using a descriptive-analytical method, the semantic evolution of the concept of pilgrimage in the modern era has been examined with regard to the concept of holiness and the theological foundations of this period. According to the findings of this research, regarding the concept of pilgrimage in the modern era compared to the pre-modern, what has occurred is not specification or expansion, but a semantic change. Accordingly, in traditional theology, holiness was an intra-religious matter formed solely through a relationship with God. However, in the modern era, holiness has become not a discoverable concept, but rather a constructive and extra-religious concept that requires no type of religious affiliation. This conceptual evolution of pilgrimage stems from some of the foundations of modern theology, including the emphasis on the interiority of God, extreme rationalism, individualism, religious experience, and humanism.زیارت از جمله مفاهیمی است که در دوران مدرن، مصادیق جدیدی پیدا کرده است. آرامگاه شخصیتهای هنری، یادبودهای جنگی و صحنههای خاص رسانهای از جمله مکانهای زیارتی دورۀ جدید به شمار میروند. در این مقاله، با روش توصیفیتحلیلی به بررسی تحولات معنایی مفهوم زیارت در دورۀ جدید با توجه به مفهوم تقدس و مبانی الهیاتی این دوره پرداخته شده است. طبق یافتههای این تحقیق، در مفهوم زیارت در دورۀ جدید با قبل از آن نه تخصیص یا توسیع، بلکه تغییر معنایی رخ داده است. بر این اساس، در الهیات سنتی، تقدس امری دروندینی بود که صرفاً از طریق ارتباط با خداوند شکل میگرفت، اما در دورۀ مدرن تقدس نه مفهومی اکتشافی، بلکه مفهومی برساختی و بروندینی شده است که به هیچ نوع وابستگی مذهبی نیاز ندارد. این تحول مفهومی زیارت، برآمده از برخی مبانی الهیات مدرن، از جمله تأکید بر درونبودگی خدا، عقلگرایی افراطی، فردگرایی، تجربۀ دینی و انسانگرایی است.https://rh.razavi.ac.ir/article_2201_a9d16f89a638b8f736e11ca49ad7bf19.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220The Threshold of the Sacred: A Phenomenology of Pilgrimage in Iranian Islam between Tašbīh and Tanzīhدر آستانۀ امر قدسی: پدیدهشناسی زیارت در اسلام ایرانی در میانۀ تشبیه و تنزیه8195220510.30513/rhj.2026.8083.1022ENMohammad MahdiFallahPostdoctoral, College of Fellows, Tübingen University, GermanyJournal Article20251020This article offers a phenomenological analysis of pilgrimage (ziyārah) in Iranian Islam, arguing that its defining feature is a threshold character that sustains the dynamic theological tension between divine immanence (tašbīh) and transcendence (tanzīh). Moving beyond the singular axis mundi of Mecca, the study examines the proliferation of sacred shrines in Iran as multiple sacred centers. It first establishes the theological and mystical foundations of sacred space by exploring debates on God’s attributes and key concepts in the thought of Ibn ‘Arabī (the barzakh) and Mullā Ṣadrā (gradational unity of existence). It then employs the frameworks of Mircea Eliade (mythic time) and Henry Corbin (the imaginal world, malakūt, and subtle time) to analyze the pilgrim’s spatiotemporal experience. The article identifies a central paradox: the multiplication of sacred sites, while fulfilling a desire for proximity to the divine, risks dissolving the sacred-profane distinction essential to hierophany. It resolves this paradox by introducing the concept of the threshold. This is demonstrated both in the liminal architecture of Iranian shrines (e.g., the vestibule or ḥashtī) and in the theological function of these sites as mediators (tawassul) that facilitate nearness to God while rigorously preserving His transcendence. Ultimately, pilgrimage is presented not as a final arrival but as a liminal practice of perpetual approach, embodying the enduring interplay of presence and absence.این مقاله تحلیل پدیدارشناختیای از زیارت در اسلام ایرانی ارائه میدهد و استدلال میکند که ویژگی تعیینکنندهٔ آن، آستانهای بودن است که تنش پویای الهیاتی بین تشبیه و تنزیه را حفظ میکند. این پژوهش، با گذر از محور واحد جهانمند (axis mundi) در مکه، تکثر اماکن متبرکه در ایران را بهعنوان کانونهای چندگانهٔ قدسی بررسی میکند. نخست، بنیانهای الهیاتی و عرفانی مکان مقدس از طریق واکاوی مباحث صفات الهی و مفاهیم کلیدی در اندیشهٔ ابنعربی (برزخ) و ملاصدرا (وحدت تشکیکی وجود) تبیین میشود. سپس، با بهکارگیری چارچوبهای میرچا الیاده (زمان اساطیری) و هانری کربن (عالم مثال، ملکوت و زمان لطیف)، تجربهٔ زمانی-مکانی زائر تحلیل میگردد. مقاله یک متناقضنمای مرکزی را شناسایی میکند: تکثر اماکن مقدس، در حالی که میل به قرب الهی را برآورده میسازد، ممکن است تمایز بنیادین قدسی-عرفی را که برای هیروفانی ضروری است، مخدوش کند. این پارادوکس با معرفی مفهوم آستانه حل میشود؛ مفهومی که هم در معماری حرمهای ایرانی (مانند هشتی) و هم در کارکرد کلامی این مکانها به عنوان وسایطی برای تقرب به خدا، در عین حفظ کامل تعالی او، نشان داده میشود. در نهایت، زیارت نه به مثابهٔ ورودی نهایی، بلکه به عنوان عملی آستانهای ترسیم میشود که از نزدیکشدن دائمی سخن میگوید و تجسم بازی پایدار حضور و غیاب است.https://rh.razavi.ac.ir/article_2205_fa6079f68a216edf200adc07cf1706cb.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260220Analysis and Review of 60 Raḍavi Taʿziyeh Playsبررسی و تحلیل 60 مجلس تعزیۀ رضوی97115236510.30513/rhj.2026.8642.1027ENMoslemNadʿalizadehAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, International University of ,Ahl al-Bayt, Tehran, IranEhsanArzroemchilerResearcher in Philosophy, University of South Bohemia České Budějovice, Czech RepublicJournal Article20251111The present article analyzes and reviews 60 taʿziyeh plays related to Imam Riḍā (AS) and his family, compiled in a descriptive-analytical index. A large portion of these plays was available to the researcher in manuscript form and is examined here for the first time. The plays under review cover a wide range of subjects, from the life and martyrdom of Imam Kāẓim (AS) to the martyrdom of Imam Riḍā (AS) and his descendants, and even post-martyrdom miracles. This report analyzes the narrative structure, characterology, frequency of character appearances, poets and sources, as well as recurring patterns in these plays. The findings show that Ghulāmʿalī Nādʿalīzādeh (Nādī Dāmghānī) with 30 plays (50%) is the most prolific poet, Imam Riḍā (AS) appearing in 39 plays (65%) is the most frequent character, and Maʾmūn with 22 plays (36.4%) is the main antagonist of this collection.مقالۀ حاضر به تحلیل و بررسی 60 مجلس تعزیه مرتبط با امام رضا (ع) و خاندان ایشان میپردازد که در یک نمایه توصیفی-تحلیلی گردآوری شده است. بخش بزرگی از این مجالس به شکل دستنویس در اختیار پژوهشگر بوده است و برای نخستین بار در این نوشتار مورد بررسی قرار میگیرد. مجالس مورد بررسی شامل طیف وسیعی از موضوعات از حیات و شهادت امام کاظم (ع) تا شهادت امام رضا (ع) و نوادگان ایشان و حتی کرامات پس از شهادت را در بر میگیرد. در این گزارش، ساختار روایی، شخصیتشناسی، بسامد حضور اشخاص، سرایندگان و منابع، و نیز الگوهای تکرارشونده در این مجالس مورد تحلیل قرار گرفته است. یافتهها نشان میدهد که غلامعلی نادعلیزاده (نادی دامغانی) با ۳۰ مجلس (50 درصد) پرکارترین سراینده، امام رضا (ع) با حضور در 39 مجلس (65 درصد) پرتکرارترین شخصیت، و مأمون با 22 مجلس (4/36 درصد) مهمترین ضدقهرمان (آنتاگونیست) این مجموعه هستند.https://rh.razavi.ac.ir/article_2365_9357076e0a71a8b027657cb2ced1c97e.pdfRazavi University of Islamic SciencesRazavi Heritage3115-803X1320260316Persian Abstractsچکیدههای فارسی2368ENJournal Article20250702https://rh.razavi.ac.ir/article_2368_eadf8d5e09ca8c5b3f8018ce0aa4a6b1.pdf