بر خلاف حیوانات که از چیستی و چرایی زندگی نمی‌پرسند، پرسش از معنای زندگی برای انسان همواره مطرح و از مهم‌ترین دغدغه‌های مکاتب بشری و الهی بوده است. روانشناسی مثبت‌گرا در دوران اخیر کوشیده است با تمرکز بر عناصر محوری چون هدفمندی، ایمان، امید، رضایت، شادی و شکوفایی، خود را عهده‌دار معنابخشی به زندگی انسان معرفی می‌کند. از سوی دیگر، آموزه‌های اسلامی و به‌نحو خاص تعالیم نورانی امام رضا (علیه‌السلام) نیز مهم‌ترین ارکان معنابخش زندگی مانند آزادی، رضایت، ایمان، عبودیت، هدفمندی، معرفت، حیات طیبه، شادی، لذت، و ... را معرفی و از رهگذر آنها مسیری روشن برای حرکت و رسیدن به هدف زندگی ترسیم کرده‌اند. سوال تحقیق این است که میان عناصر معرفی شده در روانشناسی مثبت‌گرا و تعالیم امام رضا (علیه‌السلام) چه نسبتی برقرار است و وجه اشتراک و اختلاف آنها چیست؟ این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بازخوانی و مقایسۀ معنای زندگی، از منظر روانشناسی مثبت‌گرا با آموزه‌های رضوی پرداخته و نقاط هم‌گرایی و واگرایی آنها را نشان داده است، این دو نگرش در عناصری مانند ضرورت معناجویی، ایمان، هدفمندی، رضایت، امیدورزی، ارزش‌محوری، مواجهه مثبت با مصائب و ... اشتراک دارند، در عین حال در برخی مبانی مانند تکیه بر اومانیسم و تجربه‌گرایی، معرفی غایت نهایی و تعیین جایگاه ایمان اختلاف دارند.
Amani, M. (2016). Discernibility of the Meaning of Life: Reconstructing Tabatabai’s view. Philosophy of Religion Research, 14(2), 1-23. doi: 10.30497/prr.2017.1905. [In Persian]
ʿĀrifī, ʿAbbās. 2023. "The Meaning of Life from the Perspective of Allama Misbah Yazdi." Maʿrifat-e Falsafī 79: 23–40. [In Persian]
Aslan, Reza. 2010. "The Islamic City: A Study of Urban Morphology in the Middle East." Journal of Islamic Studies 21, no. 2 (Spring): 123–145. https://doi.org/10.1093/jis/21.2.123.
Bayat, ʿAlī, Ḥusayn Ṣafāʾī Muqaddam, Sayyid Manṣūr Marʿashī, and Parvānah Valavī. 2025. "A Comparative Study in Evaluating the Islamic Approach to the Meaning of Life." Naqd va Naẓar. [In Persian]
Faḍlʿalī, Kulthūm, and Asadī, Dāwūd. 2022. " Existential Philosophy: The Meaning of Life from the Perspective of Psychological and Quranic Teachings."Quranic Studies Journal 48, no. 12: 337–360. [In Persian]
Bolandqāmatpour, Zoheir, and Maḥmūd Fatḥʿalī. 2022. "The Essence of the Meaning of Life." Maʿrifat-e Kalāmī 13, no. 1: 159–172. [In Persian]
Frankl, Viktor E. 2006. Man’s Search for Meaning. Boston: Beacon Press.
George, Laura S., and Crystal L. Park. 2016. "Meaning in Life as Comprehension, Purpose, and Mattering: Toward Integration and New Research Questions." Review of General Psychology 20, no. 3: 205–220.
Ibn Bābawayh, Muḥammad ibn ʿAlī (al-Ṣadūq). 1983. ʿUyūn Akhbār al-Riḍā. Edited by Mahdī al-Ḥusaynī al-Lāhjirdī. Qom: Intishārāt-e Jahān. [In Arabic]
Kasāʾīzādeh, Mahdīyah. 2013. "The Meaning of Life from the Perspective of Ibn-Arabi." Journal of Mystical Literature 5, no. 8: 151–169. [In Persian]
Khidānī, Lailī. 2024. "A Comparative Study of the Meaning of Life from the Perspective of Kierkegaard and Mullā-Ṣadrā" The Journal of Explorations in Philosophy and Religion(JEPR) 3, no. 1: 7–23. [In Persian]
Morādī Dihnavī, Maḥmūd; Rafīʿī Honar, ʿAlī; and Khushgufr Muqaddam, Ḥamīdah. 2023. "Modeling the Relationship between Religiosity and Psychological Well-being with the Mediation of Self-efficacy, Perceived Social Support, and Meaning of Life" Cultural Psychology 6, no. 2: 245–266. [In Persian]
Najafī, Muslim, and Sayyid Maḥmūd Ḥusaynī Shāhrūdī. 2017. "A Comparative Study of the Relationship Between the Meaning of Life and Nature from the Perspective of ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī and Kierkegaard." Journal of Comparative Theology 8, no. 17: 1–28. [In Persian]
Naṣrī, ʿAbd Allāh. 2016. "Analysis of Meaning in the Meaning of Life." Mind 17, no. 67: 103–122. [In Persian]
Peterson, Christopher, and Martin E. P. Seligman. 2004. Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification. Oxford: Oxford University Press.
Pratt, Michael G., and Blake E. Ashforth. 2003. "Fostering Meaningfulness in Working and at Work." In Positive Organizational Scholarship, edited by Kim S. Cameron, Jane E. Dutton, and Robert E. Quinn, 309–327. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers.
Rūḥānī, Rūḥ Allāh. 2021. "The Meaning of Life According to William James." Ḥikmat-e Islāmī 8, no. 3: 113–134. [In Persian]
Sajjādī, Muḥammad, Maryam Ākhundī, and Waḥīd Inʿāmī. 2023. "A Comparative Study of the Meaning of Life from the Perspective of Kierkegaard and ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī." Social Theories of Muslim Thinkers (JSTMT) 13, no. 1: 91–108. [In Persian]
Schnell, Tatjana, and Hans Krampe. 2020. "Meaning-Centered Living and Resilience: The Interplay of the Search for and Presence of Meaning in Life During the COVID-19 Pandemic." Frontiers in Psychology 11, article 577343. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.577343.
Seligman, Martin E. P. 2002. Authentic Happiness: Using the New Positive Psychology to Realize Your Potential for Lasting Fulfillment. New York: Free Press.
Seligman, Martin E. P. 2011. Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. New York: Free Press.
Seligman, Martin E. P., and Mihaly Csikszentmihalyi. 2000. "Positive Psychology: An Introduction." American Psychologist 55, no. 1: 5–14.
Sharfī, Muḥammad Riḍā. 2009. "Philosophy of the Meaning of Life from the Perspective of Islam" Psychology and Educational Sciences 39: 143–170. [In Persian]
Steger, Michael F., Patricia Frazier, Shigehiro Oishi, and Matthew Kaler. 2006. "The Meaning in Life Questionnaire: Assessing the Presence of and Search for Meaning in Life." Journal of Counseling Psychology 53, no. 1: 80–93.
Sulṭānī Banawardī, Ḥusayn; Khaḍrī Muqaddam, Nūshīrvān; and Banī Asadī, Maryam. 2017. "Exploring Positive Psychology Constructs: Predicting Academic Vitality Based on Meaning in Life." Education Strategies in Medical Sciences (ESMS)10, no. 4: 277–287. [In Persian]
Wong, Paul T. P. 2011. "Positive Psychology 2.0: Toward a Balanced Interactive Model of the Good Life." Canadian Psychology 52, no. 2: 69–81.
تشکری آبقد, محمد و مقدم, غلامعلی . (1404). مطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزه‌های امام رضا (علیه‌السلام) و مهم‌ترین انگاره‌های روانشناسی مثبت‌گرا. تراث رضوی, 1(3), 1-18. doi: 10.30513/rhj.2026.7501.1012
MLA
تشکری آبقد, محمد , و مقدم, غلامعلی . "مطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزه‌های امام رضا (علیه‌السلام) و مهم‌ترین انگاره‌های روانشناسی مثبت‌گرا", تراث رضوی, 1, 3, 1404, 1-18. doi: 10.30513/rhj.2026.7501.1012
HARVARD
تشکری آبقد, محمد, مقدم, غلامعلی. (1404). 'مطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزه‌های امام رضا (علیه‌السلام) و مهم‌ترین انگاره‌های روانشناسی مثبت‌گرا', تراث رضوی, 1(3), pp. 1-18. doi: 10.30513/rhj.2026.7501.1012
CHICAGO
محمد تشکری آبقد و غلامعلی مقدم, "مطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزه‌های امام رضا (علیه‌السلام) و مهم‌ترین انگاره‌های روانشناسی مثبت‌گرا," تراث رضوی, 1 3 (1404): 1-18, doi: 10.30513/rhj.2026.7501.1012
VANCOUVER
تشکری آبقد, محمد, مقدم, غلامعلی. مطالعۀ تطبیقی معنای زندگی در آموزه‌های امام رضا (علیه‌السلام) و مهم‌ترین انگاره‌های روانشناسی مثبت‌گرا. تراث رضوی, 1404; 1(3): 1-18. doi: 10.30513/rhj.2026.7501.1012
)